Yaşamöyküleri Dizisi

Bu dizide, tarihe iz bırakmış önemli isimlerin biyografik ve otobiyografik metinlerini ve hikayelerini sunacağız sizlere.

Kişinin özüne yönelik en derin hatları keşfettiğimiz bu türlerde, yaşam ve özyaşamöykülerinde, kendimize yaklaştığımız doğrudur. Bu his eşliğinde, bireyin detaylarında insanı tanıdığımız ve devamlı bir biçimde kendimize sorular sorduğumuz doğrudur. Karşılaştırmalar ile kişiyi kişiden ayırdığımız, kişiyi kendimizle kıyasladığımız doğrudur. Bireye dair bu denli öz yaklaşım, doğru bir yazar elinde ve kimi zaman yazarın kendi elinde bir ruhbilim faaliyeti niteliği taşır. Bu derin sahalardaki keşifler, dahası, bilimin sınırlarını aşan ve öznelin doğurgan doğasına bizi yaklaştıran bir uğraş halini alır. Biyografiler, günlükler, otobiyografiler, bu denli bir temel güdüyü bünyesinde barındırdığı için okuyucu gözünde farklı bir konum elde eder.

Gerçekten de öyledir, biyografi okuyucusu özeldir; en doğruyu keşif için, doğruyu da aşan potansiyeli keşif için okur ve öznel bir deneyim ile öğrenme eğilimindedir. Diyebiliriz ki, işte bu kitaplar, onlaradır.

“fihrist” olarak bizim için bu yaşamöyküleri bir bütüncüllüğü de barındırıyor; çokçası yan yana geldiğinde kişiyi, bireyi, insan olarak bireyi ve insan olma faaliyetini bize tanıtıyor. “fihrist” daima bütüncül bir anlama uğraşı olduğuna göre, deriz ki, bu kitaplar tekil bireylerden daha fazlasını vadedecek en geniş gerçekliğe, hakikate bir davetiyedir. Bir arada okunduklarında, bir bireyin özünü aşan bireylik özüne temas etme isteğidir… bu temas ile biricikliği deneyimleyerek, bütünlüğüyle biri, hakikate uzanan birliğin çeşitlerini keşfetme talebidir.

Çokça bireyi yan yana getireceğimiz bu dizi, işte bu arzunun yansımasıdır. 

003: Yaşamöyküleri Dizisi

O dönem İngilteresinin en tartışmalı iki ismi: ilk feminist olarak kabul edilen Mary Wollstonecraft ve ilk anarşistlerden biri olan William Godwin…

Wollstonecraft’ın 1797 yılında ölümünün hemen ardından kocası William Godwin tarafından kaleme alınan bu yaşamöyküsü, çıktığı andan itibaren müthiş hararetli bir tartışma ortamı yaratır. Mary, kültür ortamlarında ve salonlarda açıksözlü ve özgür bir kişilik olarak kendini göstermiştir, fakat bu kitap tutucu İngiliz toplumu için infial yaratacak bir kadın modeli ortaya çıkarır. Özgürlüğünden ve dürüstlüğünden taviz vermeyen diğer isim Godwin ise, tahminen Mary’nin anısına gösterdiği hassasiyet nedeniyle düzeltmeler yapmak ister ve kısa süre içerisinde kitabı tekrardan yayınlatır.

Mary Wollstonecraft, kimilerince günümüz anlamında “bilinçli” bir feminist olmaktan uzak bir şahsiyet olarak sunulur. Fakat derinlemesine incelendiğinde, bugün feminizm ile ilgili konuşulan sorunların kökenini inşa eden tartışmalar başlattığı açığa çıkmaktadır. Bu kitap ile birlikte, Wollstonecraft’ın görüşlerini duruşuyla ve yaşam tarzıyla da desteklediği anlaşılmaktadır. Nihayetinde hayatının apaçık bir şekilde sunulmasının kapalı bir İngiliz Aristokrasisi içerisinde büyük sorunlar yaratacağı aşikardır. Denilir ki, bu kitap yüzünden onyıllar boyunca kötü bir şöhretle anılan Wollstonecraft efsanesi ortaya çıkmıştır. Elbet bu denli tutucu bir toplum baskısından en çok etkilenen, her zaman olduğu gibi çocuklardır: Frankenstein’in yazarı, en az annesi kadar berrak bir zihne sahip ve evlilik dışı bir ilişkinin ürünü: Mary Shelley…

Tarihe mal olmuş bunca önemli bir kitabı ilk kez Türkçeye, Fihrist mührü ile kazandırmış olmak, bizim için büyük bir mutluluk kaynağıdır.

Ömer Alkan 

002: Yaşamöyküleri Dizisi

Amerika Birleşik Devletleri’nin, ince zekası ve entelektüel doluluğuyla ünlü kurucu isimlerinden,
gerçek bir “çok yönlü bilge” Benjamin Franklin;
 ve onun nesiller boyu Amerikalılar tarafından temel öğüt kitabı olarak görülmüş Özyaşamöyküsü…

Tarih boyu bu denli değer görmüş kitap sayısı oldukça azdır. Nesiller boyu değerini kaybetmemiş ve ders kitabı olarak okutulmuş, her gencin elinde bir şekilde bulunmuş bu Özyaşamöyküsü, son haliyle hayata geçtiği 1790’lardan bu yana hiç gündemden düşmemiştir. Sadece Amerika’da değil, dünya çapında büyük bir ilgi görmesinin sebebi, siyaset ve toplum üzerine anlatılardan ziyade bireyin özüne dair doğru tespitleri bünyesinde barındırmasıdır diyebiliriz. Bu kitap, ayrıca, döneminin ilk kişisel gelişim kitabı vazifesini görmüştür. Fakat basit bir teşvik kitabı olmaktan çok daha fazlasıdır, oldukça samimi ve yalın ifadelerle Franklin’in iç dünyasına girdiğimiz bu metin, yanlışlar ve doğrular ile, utanç ve zafer anları ile birlikte bir insani bütünlük taşımaktadır.

Çocuğuna mektuplar şeklinde başlayan, yaşamına dair bilgi kırıntılarının bir araya getirilmiş hali diyebileceğimiz Franklin’in Özyaşamöyküsü, samimiyetini belki de buna, en başta kitap olarak yayımlanmak için yazılmamış oluşuna borçludur.

Böyle bir “zamansız” eserin, ünlü Franklin’in Özyaşamöyküsü’nün Türkçe yazınında yeri olmalıydı diye düşündük ve bu metni büyük bir istekle okuyucularımıza kazandırdık.

Şimdiden keyifli okumalar dileriz.

Ömer Alkan 

001: Yaşamöyküleri Dizisi / Anı

Kısa Kısa Sevinçlerdi, İngiliz yazar George Orwell’in, 8 ila 13 yaşları arasındaki deneyimlerini anlattığı otobiyografik denemesidir. I. Dünya Savaşı’nın hemen öncesinde ve savaş sırasında yatılı olarak eğitim gördüğü St Cyprian’s’da kısa bir yolculuğa çıkarır Orwell bizi. Çoğumuzun okul yıllarına bir yönüyle hitap edecek olan bu kitapta; sosyoekonomik sınıf farklılıklarına, psikolojik buhranlara, çelişkilere, nefretlere ve sevinçlere ilişkin değerlendirmeleri bir çocuğun gözünden tecrübe edeceksiniz. Her otobiyografide olduğu gibi bu eserde de bir yandan kitabın yazıldığı dönemin sosyal hayatına ilişkin çıkarımlarda bulunacak, diğer yandan ise, aslında kitabın sonunda Orwell’in de yaptığı üzere, bu bulgularınızı günümüz dünyasının şartlarıyla karşılaştıracaksınız.

Kişinin özüne yönelik en derin hatları keşfettiğimiz bu türlerde, yaşam ve öz yaşam öykülerinde, kendimize yaklaştığımız doğrudur. Bu his eşliğinde, bireyin detaylarında insanı tanıdığımız ve devamlı bir biçimde kendimize sorular sorduğumuz doğrudur. Bireye dair bu denli öz yaklaşım, doğru bir yazar elinde ve kimi zaman yazarın kendi elinde bir ruh bilim faaliyeti niteliği taşır. Sizlere bu yaşam öyküleri dizisinde tarihe iz bırakmış önemli isimleri sunarken, birden çok bireyi birbiriyle kıyaslama ve sonunda kendimiz ile karşılaştırma imkanı yaratmayı amaçlıyoruz. 

İyi okumalar…

Bülten'e Üye Ol

Fihrist Kitap Çalışmalarından Haberdar Ol