“Bilimsel” Bilimkurgunun Kurucusu…

Rosny’nin kendine has üslubu, bilim, kurguyu dikte ettiğinde; eserin kötü olmak zorunda olmadığının bir kanıtı gibidir.

1856 yılında Joseph Henri Honoré Boëx adıyla Belçika’da dünyaya gelen J. H. Rosny aîné, yazdığı eserleri 1907 yılına kadar J. H. Rosny mahlasıyla çıkarmıştır. Kardeşiyle birlikte yayınladıkları bir eserin sahibiyle ilgili yaşanan karmaşadan ötürü eserlerini Rosny Aîné mahlasıyla bastırmaya karar veren yazar, günümüzde de bu isimle anılmaktadır. On bir yıl İngiltere’de telgrafçı olarak hayatını kazanmaya çalışan Rosny, o dönemdeki bilimsel gelişmeleri yakından takip etmiştir ve yaptığı araştırmalar, yazdığı kurgu eserlerin de temelini oluşturmuştur. Bilim kurgu türünün gelişim aşamasında önemli eserler veren ve  bu türe katkıda bulunan Rosny; Wells ve Verne kadar ününü dünyaya duyuramasa da, son on yılda onun eserleriyle ilgili araştırma yapan akademisyenlerin de teşvikiyle, aradığı üne yavaş yavaş kavuşmaktadır.

Müspet bilim kurgu eserleri, “Batı geleneğindeki insan merkezli anlatıların zıttı bir yönde hareket eder.” Bu durumda, Rosny’i müspet bilim kurgunun kurucusu olarak konumlandırdığımızda, Wells ve Verne’in sosyal bilim kurguya daha yakın olan üsluplarının, onları Rosny’e kıyasla daha meşhur yazarlar haline getirdiği öne sürülebilir. Rosny’nin, Doğanın Ölümü eserine yazdığı önsöz de, hem yazarın H.G. Wells ile mukayesesini detaylandırma açısından hem de yazarın müspet bilim kurgu eğiliminin daha belirgin şekilde anlaşılabilmesi yönünden oldukça önemlidir:

“Öte yandan, Wells ve benim aramda, bilinmeyen varlıkları resmetme konusunda temel bir farklılık olduğunu belirtmem gerekir. Wells’in tasavvur ettiği varlıklar, aşina olduğumuz canlılarla mukayese edilebilecek nitelikteyken, benim tasavvurum, Xipehuz örneğinde de gördüğümüz gibi, bizden farklı bir cevhere sahip varlıklar veya inorganik elementlerden ilham alıyor.” 

Uzay Seyyahları
J. -H. Rosny Aîné

Kimilerine göre Rosny aîné’den önce “gerçek” bilimkurgu yoktur. Tarihsel anlamda yerini Jules Verne’den sonra, H. G. Wells’ten önce olarak konumlandırabileceğimiz Rosny aîné’nin eserleri “bilimsel” kurgunun temellerini attığı için büyük önem taşımaktadır.

Rosny aîné literatüründe Türkçeye kazandırdığımız üçüncü kitap olan “Uzay Seyyahları” eleştirmenler tarafından yazarın başyapıtları arasında her zaman ilk sıralarda bulunmaktadır. Hatta Rosny aîné üçlüsü olarak belirtilen kitaplar, tarihsel sırasıyla “Xipehuz”, “Doğanın Ölümü” ve “Uzay Seyyahları” olarak seçkilerde yer almaktadır. Bunun yanında 83 yıllık yaşamında Rosny aîné (1856 – 1940) birçok bilimsel ve teknolojik yeniliği doğrudan tecrübe etmiş ve bu değişiklikler neticesinde yeni ürünler vermiştir. İşte “Uzay Seyyahları” bu minvalde düşünülebilir; yazarın “dünyadışı mekânlarda gezen seyyahlar” tadında bilimkurgu örneği olarak kendi literatüründe bir ilktir.

“Astronot” kelimesinin isim babası olarak bilinen ve bilim dünyasıyla daima içli dışlı olan Rosny aîné, uzay hakkındaki güncel düşüncelerden beslendiği gibi bilim insanlarına çokça ilham olduğu da bilinmektedir. Böyle bir bilimkurgu dehasının 1925 yılında yayımlanmış, belki de başyapıtı olarak adlandırılan “Les Navigateurs de l’infini” adlı eserini titiz bir isçilik sonucu Türkçeye kazandırmaktan “infinite” bir mutluluk duyuyoruz.

İyi okumalar dileriz.

Ömer Alkan

Çevirmen : Utku Haspulat
Kitap Editörü : Meltem Bige Ulu
Baskı Tarihi : Eylül 2021
Fiyatı : 29,5 TL
ISBN : 978-625-75991-8-4
Sayfa : 156 Sayfa
Ebat : 13 X19,5 cm

Doğanın Ölümü
J. -H. Rosny âiné

Kimilerine göre Rosny aîné’den önce “gerçek” bilim kurgu yoktur.

Tarihsel anlamda yerini Jules Verne’den sonra, H. G. Wells’ten önce olarak konumlandırabileceğimiz Rosny aîné’nin eserleri “bilimsel” kurgunun temellerini attığı için önemi büyüktür.

Bilim kurgu dizimizin içinde önemli bir yeri olan Rosny aîne’den ikinci kitabımız, “yok olan doğa” teması üzerine yazılmış ilk nitelikli bilim kurgu eseri: “Doğanın Ölümü”. Bu kitap, çevreci düşüncenin temellerinin atıldığı 1960’lardan çok önce, 1910 yılında yazıldı; tutarlılığı ve öngörülü ifadeleriyle döneminin oldukça ilerisinde kabul edildi.

İnsani bakışı (antroposen) aşan yazınsal tutumu, Rosny aîné’yi dönemindeki diğer bilim kurgu yazarlarından ayırmaktadır. Bu kitapta da Rosny aîné, insani bir doğayı aşar ve doğanın tarafındaymışçasına bir anlatı yaratır. Ölen, doğanın kendisi midir yoksa doğa içindeki insanlığın varlığı mıdır; bu sorunun cevabını siz okuyuculara bırakalım.

Bu değerli çalışmayı Türkçeye kazandırdığımız için sevinçliyiz. Zaman içerisinde Rosny aîné kitaplığından yeni çalışmaları da sizlere sunacağımızın sözünü vererek;

İyi okumalar dileriz. 

Çevirmen : Utku Haspulat
Kitap Editörü : Mina Melisa Akbulut
Baskı Tarihi : Haziran 2021
Fiyatı : 32,50 TL
ISBN : 978-625-75990-4-7
Sayfa : 190 Sayfa
Ebat : 13 X19,5 cm

Xipehuz: Şekiller
J. -H. Rosny aîné

Kimilerine göre Rosny aîné’den önce “gerçek” bilim kurgu yoktur.

Tarihsel anlamda yerini Jules Verne’den sonra, H. G. Wells’ten önce olarak konumlandırabileceğimiz Rosny aîné’nin eserleri “bilimsel” kurgunun temellerini attığı için önemi büyüktür.

1888 yılında çıkan “Xipehuz: Şekiller” yazarın ilk kitabıdır. Bu kitapta ilk kez dünya dışı varlıkların betimlemesini yaparken insan merkezli algı dışında bir öngörüde bulunarak algıda çığır açmıştır.

Dünyaya saldıran yaratıklar, temelde, biyolojik olarak dünyalı değildirler artık; bizim tarafımızdan ancak şekil olarak ifade edilebilirler. Sadece bu algı sıçraması bile Rosny aîné’nin büyüklüğünü gösterir.

Ama o daha fazlasını gerçekleştirmiş, hikayenin nesnelliğini ön planda tutarak anlatıda temel bir değişim yaratmıştır. Dolayısıyla Rosny aîné, toplumsal bilim kurgucuların insani duyarlılıkla yazdığı macera hikayelerinden bir adım daha ileri gitmeyi başarmıştır. Artık bilim kurgu, insani olanın sınırlarını da test etmeye çalışacaktır.

İşte Xipehuz, bu yüzden “gerçek” bir ilktir. Fihrist olarak, bu “ilk”i Türkçe’ye kazandırmaktan dolayı son derece mutluyuz.

(Ömer Alkan) 

Çevirmen : Utku Haspulat
Kitap Editörü : Mina Melisa Akbulut
Baskı Tarihi : Mart 2021
Fiyatı : 21,50 TL
ISBN : 978-605-74648-5-9
Sayfa : 92 Sayfa
Ebat : 13 X19,5 cm

Bülten'e Üye Ol

Fihrist Kitap Çalışmalarından Haberdar Ol

Bülten'E Katıl

fihrist kitap’ın hızla büyüyen kitaplığından ve 
yeni çalışmalarından haberdar ol

Üye Ol